Trẻ có khả năng tự lập là biết chủ động thực hiện những công việc phù hợp với độ tuổi mà không phụ thuộc quá nhiều vào người lớn. Các bé thường biết chăm sóc bản thân, tích cực tham gia các hoạt động và mạnh dạn thử những điều mới. Một số biểu hiện dễ nhận thấy là biết ăn uống, mặc quần áo, cất gọn đồ dùng cá nhân, hợp tác với bạn bè và tự tin bày tỏ ý kiến. Những kỹ năng này được hình thành thông qua sự đồng hành của gia đình và nhà trường, cùng môi trường khuyến khích trẻ tự trải nghiệm và khám phá mỗi ngày.Dạy trẻ thói quen tự lập không có nghĩa là để trẻ tự làm mọi việc, mà là tạo cơ hội để trẻ hình thành những thói quen tốt thông qua các hoạt động hằng ngày. Đây cũng là nền tảng quan trọng giúp phát triển kỹ năng sống cho trẻ mầm non.
Giai đoạn 0 - 6 tuổi là "thời điểm vàng" để bé phát triển tư duy, ngôn ngữ, cảm xúc và hình thành những thói quen đầu tiên. Học sinh mầm non thường học hỏi nhanh thông qua quan sát và trải nghiệm, từ những việc đơn giản như tự chăm sóc bản thân đến tham gia các hoạt động cùng bạn bè. Giai đoạn này là nền tảng quan trọng để phát triển kỹ năng sống.
Việc chủ động trong sinh hoạt hằng ngày giúp trẻ rèn luyện sự khéo léo, tính chủ động hơn cho mai sau. Chẳng hạn, khi mặc quần áo, đôi tay trở nên khéo léo và linh hoạt hơn. Những việc đơn giản như rửa tay, đánh răng, sắp xếp đồ dùng cá nhân là những thói quen quan trọng, rèn ý thức giữ gìn vệ sinh và ngăn nắp. Nói cách khác, nếu được khuyến khích tự thực hiện các hoạt động phù hợp với độ tuổi, các em sẽ hình thành thói quen tốt và kỹ năng sống cho trẻ mầm non một cách bền vững. Trong quá trình dạy trẻ tự lập, cha mẹ nên kiên nhẫn để trẻ tự thực hiện. Khi được thực hành thường xuyên, các em sẽ tự tin hơn và giảm dần sự phụ thuộc vào người lớn.
Tính tự lập giúp trẻ tự tin và chủ động hơn trong học tập, sinh hoạt hằng ngày. Nếu được khuyến khích tự thực hiện những công việc phù hợp với độ tuổi, trẻ sẽ mạnh dạn thử sức, giải quyết vấn đề và từng bước phát triển kỹ năng sống cho trẻ mầm non. Sau khi hoàn thành những nhiệm vụ nhỏ, các bé sẽ mạnh dạn khám phá, không ngại thử những điều mới và dần xây dựng sự tự tin qua mỗi trải nghiệm.Việc cho trẻ lựa chọn quần áo, trò chơi hay thứ tự thực hiện hoạt động giúp trẻ rèn luyện khả năng tư duy, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Nếu học sinh được khuyến khích tích cực tham gia các hoạt động học tập và vui chơi theo nhóm, các em sẽ dần học cách hợp tác, chia sẻ với bạn bè và tôn trọng các quy tắc chung. Qua những trải nghiệm này, trẻ cũng phát triển kỹ năng giao tiếp, biết lắng nghe, phối hợp với mọi người và tự tin hòa nhập với môi trường học tập.
Để hình thành tính tự lập một cách tự nhiên, cha mẹ và giáo viên nên tạo cơ hội để trẻ chủ động thực hiện những công việc phù hợp với độ tuổi. Có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như ăn uống, tự phục vụ và giữ gìn đồ dùng cá nhân ngăn nắp. Trong quá trình đồng hành, người lớn cần kiên nhẫn hướng dẫn, chỉ hỗ trợ khi cần thiết và khuyến khích trẻ trải nghiệm, hoàn thành những nhiệm vụ trong khả năng của mình. Điều này giúp các em rèn luyện kỹ năng sống, phát triển tính chủ động, tinh thần trách nhiệm và sự mạnh dạn trong học tập cũng như sinh hoạt hằng ngày.
Những bài học về kỹ năng tự lập cho trẻ có thể được lồng ghép vào các hoạt động hằng ngày trong sinh hoạt. Trong quá trình dạy trẻ tự lập, cha mẹ và giáo viên nên chấp nhận việc trẻ chưa làm hoàn hảo. Đây cũng là tinh thần của phương pháp Montessori, khuyến khích trẻ tự trải nghiệm, học từ sai sót và từng bước phát triển kỹ năng sống cho trẻ mầm non một cách tự nhiên.
Khi dạy cho học sinh có thói quen chủ động, cha mẹ và giáo viên nên hướng dẫn thay vì ép buộc, đồng thời tạo cơ hội để trẻ tự thực hiện những nhiệm vụ phù hợp với độ tuổi. Ngoài ra, quá trình học hỏi của các em là điều quan trọng hơn hết, hãy ghi nhận sự cố gắng của trẻ trong từng bước tiến tự hoàn thành một công việc nhỏ. Vì sự động viên đúng lúc sẽ giúp trẻ tự tin hơn, hứng thú học hỏi và kiên trì rèn luyện mỗi ngày.
Từ khi đến trường đến lúc ra về, học sinh được khuyến khích tự thực hiện những công việc phù hợp với độ tuổi. Nhờ đó, việc dạy trẻ tự lập trở thành một phần tự nhiên trong quá trình học tập và sinh hoạt, giúp trẻ hình thành kỹ năng sống một cách tự nhiên và bền vững. Tại IGC Kiddy Cơ sở Trảng Dài, kỹ năng tự lập cho trẻ được rèn luyện xuyên suốt từ lúc đến trường đến khi ra về. Trẻ được hướng dẫn tự cất đồ dùng cá nhân, tự chuẩn bị trước giờ học, tự phục vụ trong bữa ăn và duy trì những nề nếp như xếp hàng, hay xếp ngăn nắp đồ dùng sau khi vui chơi. Việc lặp lại những hoạt động này mỗi ngày giúp trẻ hình thành tính kỷ luật và phát triển kỹ năng sống cho các em một cách tự nhiên.